Chắc hẳn khi bước vào mỗi ngành nghề nào, chúng ta đều ngưỡng mộ và mong muốn một ngày nào đó được trở nên thành công và vĩ đại như một số nhân vật nổi bật trong ngành! Cùng Fast Track tìm hiểu những bí kíp học và làm việc hiệu quả để bản thân bạn cũng có thể trở thành một trong số những người vĩ đại này nhé!!

1. Bí kíp thứ nhất: Không bao giờ truyền dạy các bí kíp này cho người khác. 

Nghe có vẻ là một câu đùa nhưng cũng không xa rời thực tế là mấy. Các lập trình viên “vĩ đại” chắc hẳn có riêng cho mình những bí kíp tối mật và không phải ai cũng may mắn được làm “người đệ tử trong mơ” để được truyền dạy hết bộ bí kíp dài dằng dặc ấy. Khi là một lập trình viên “tự lực”, bên cạnh technical skills cần trau dồi, Fast Track khuyến khích các bạn nên xây dựng cho mình tư duy như những “lập trình viên vĩ đại”.

Vì thế, bài viết dưới đây là tổng hợp và chọn lọc những ý tưởng, câu trả lời hay cho câu hỏi: What are the best-kept secrets of great programmers? – Những bí kíp tối mật của các lập trình viên vĩ đại. Và như đã nêu ở trên, các bí kíp này gợi ý cho bạn cách suy nghĩ và hành động, chứ không bày sẵn ra những đoạn code để bạn copy và paste như StackOverFlow đâu nhé.

2. Bí kíp code và test

  • Trong đa phần các trường hợp, sử dụng inheritance (kế thừa) là một design tệ, làm cho code khó test và khó bảo trì. Hãy chuyển qua composition (sở hữu) và kết hợp với interface. (Có thể đọc thêm về prefer composition over inheritance).
  • Đừng sử dụng interface cho tới khi bạn hoàn toàn rõ ràng về domain của chương trình. (Mỗi khi cần thêm 1 function, bạn sẽ phải thêm nó vào interface và implement của interface đó, gấp đôi công sức).

  • Bảo mật/mã hóa rất khó. Đừng tự làm mà hãy tái sử dụng (sử dụng thư viện, thuật toán có sẵn v…v), trừ khi bạn biết rõ mình đang làm gì.
  • Có vô vàn nguyên nhân làm crash một chương trình: deploy sai cách, input bị lỗi, người dùng dùng sai cách, quá tải … Chuẩn bị sẵn sàng cho những điều đó: Ghi log những exception gặp phải, deploy thử lên server test, đặt giới hạn cho bộ nhớ,…
  • Kết nối mạng (HTTP, socket) rất dễ xảy ra vấn đề. Luôn nhớ đặt timeout cho các kết nối này, sử dụng thư viện để wrap chúng, retry nếu kết nối có vấn đề.
  • Mỗi dòng code thêm vào sẽ làm chương trình phức tạp thêm một chút, tăng khả năng có bug. Bỏ bớt code là cách hay nhất để giảm bớt số lượng bug.
  • Validate những thứ người dùng nhập vào, vừa đảm bảo tính bảo mật, lại hạn chế được bug.
  • Tái sử dụng code chưa chắc đã khiến code của bạn dễ bảo trì hơn. Tái sử dụng code giữa 2 domain khác nhau có thể làm chúng “dính chặt” với nhau hơn.
  • Chỉ test những thứ cần test, test ít thì dễ sót bug, test nhiều thì sẽ mất thời gian và tốn công update test case mỗi khi đổi requirement.
  • Mỗi khi commit code, hãy giữ số lượng code nhỏ, code chạy được, viết message rõ ràng bao gồm thứ bạn đã làm và lý do bạn làm thứ đó.
  • Với kiến trúc tốt, bạn vẫn có thể viết code lô. Tuy nhiên, với kiến trúc tốt, bạn có thể dễ dàng nâng cấp, thay thế phần code đểu đó. Tập trung xây dựng kiến trúc tốt, ít móc nối trước, về sau sẽ dễ thở hơn.
  • Code để lâu cũng rất dễ hư hỏng, do đó cần được refactor thường xuyên. Tuy nhiên cần tránh refactor code quá độ.

3. Bí kíp làm việc

  • Rất khó để ước đoán thời gian cần làm để hoàn thành một module/dự án, đó là lý do người ta dùng Scrum.
  • Viết code để cho chính mình và người khác đọc. Thêm comment để giải thích “Vì sao”, thêm comment ở những nơi mà bạn nghĩ 1 năm sau bạn đọc code sẽ không hiểu gì.
  • Hiểu rõ thư viện/framework mà mình sử dụng, đừng có gắng viết lại từ đầu những thứ người khác đã tốn công viết rồi.
  • Cài đặt để việc build một project diễn ra nhanh chóng tiện lợi nhất có thể. Hãy chắc chắn bạn có thể build bằng command line, sẽ rất có ích (VD: kích hoạt build từ xa, đưa project lên CI).
  • Hiểu rõ những tool bạn sử dụng (IDE, source control, build tool, Photoshop). Cố gắng tìm hiểu và làm quen với việc dùng các hotkey, hạn chế dùng chuột. Bạn sẽ làm việc nhanh hơn và chuyên nghiệp hơn.
  • Ngồi lâu rất có hại. Hãy tập một số thói quen để đảm bảo sức khỏe khi làm việc: Không ngồi nhiều, lâu lâu cho mắt nghỉ ngơi, sắp xếp bàn làm việc, bàn phím, chuột sao cho làm việc thoải mái,…
  • Đừng áp dụng lung tung các framework/process/pattern vào dự án. Không phải lúc nào Test-Driven Development cũng tốt, không phải lúc nào cũng nên áp dụng DI/IoC.

4. Bí kíp phát triển bản thân

  • Vọc code của các ứng dụng, framework Open Source là cách nhanh nhất để học hỏi và nâng cấp trình độ.
  • Code review là một trong những cách hay nhất giúp bạn tiến bộ, có người đánh giá code của bạn, giúp bạn phân biệt code giỏi và dở, tránh những lỗi lầm cơ bản.
  • Học một ngôn ngữ mới sẽ giúp bạn hiểu những khái niệm mới, có cái nhìn mới, cách suy nghĩ sẽ linh hoạt hơn. Bạn có thể thử chuyển từ C# / Java sang scripting language như Python / JavaScript để thấy một chân trời mới.
  • Học một ngôn ngữ hướng đối tượng là chuyện dễ. Biết cách thiết kế hệ thống theo hướng đối tượng là chuyện khó. Hãy tìm hiểu các nguyên lý SOLID và một số Design Pattern, chúng sẽ nâng cao hiểu biết của bạn về thiết kế hướng đối tượng.
  • Luôn giữ tinh thần học hỏi, nhưng đừng luôn luôn chạy theo công nghệ mới. Tức là đừng chọn một công nghệ cho một dự án chỉ vì nó hot/mới/hay

Hy vọng với những chia sẻ trên đây của Fast Track, bạn sẽ có thêm cho bản thân mình những kinh nghiệm cũng như kiến thức để trở thành một trong những lập trình viên vĩ đaih trong tương lai nhé! Chúc các bạn thành công!